21 07 2017

Czy odzyskanie nadpłat od tzw. „względów technicznych” jest nadal możliwe?

Z dniem 1 stycznia 2016 roku doszło do zmiany art. 1a ust. 1 pkt 3 Ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.1991 nr 9 poz. 31 ze zm., dalej: „upol”). W ramach nowelizacji ustawodawca zrezygnował z posługiwania się pojęciem „względów technicznych”. Ta pozornie niewielka zmiana przepisów pociągnęła za sobą poważne konsekwencje podatkowe.

Przed 1 stycznia 2016 r. art. 1a ust. 1 pkt 3 upol stanowił, że poprzez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej należy rozumieć takie, które znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Interpretacja przywołanych przepisów przysparzała wielu problemów zarówno podatnikom, jak i organom podatkowym, co sprawiło, iż stała się ona przedmiotem licznych orzeczeń sądów administracyjnych. Warto podkreślić, iż rozstrzygnięcie sporu wiązało się ze znacznymi konsekwencjami podatkowymi. W przypadku bowiem gruntów i budynków, które ze względów technicznych nie były i nie mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej, istniała możliwość objęcia ich stawką podatkową odpowiednio dla „gruntów pozostałych” oraz „budynków pozostałych”. Co do zasady ta stawka jest około trzykrotnie niższa od stawki podstawowej. W tej sytuacji budowle w ogóle przestawały być przedmiotem opodatkowania.
 
Wspomniana nowelizacja przepisów sprawiła, że w przypadku gruntów i budowli w ogóle nie jest możliwe powołanie się na „względy techniczne”, natomiast w odniesieniu do budynków konieczne jest uzyskanie nakazu rozbiórki.
 
Pomimo niekorzystnej zmiany przepisów, jeszcze przez pewien czas istnieje możliwość powołania się na tzw. „względy techniczne” i tym samym ograniczenia kosztów podatkowych. Zgodnie bowiem z ogólnie przyjętą regułą, nowelizacja przepisów nie wywiera skutków w stosunku do okresu poprzedzającego jej wprowadzenie. Możliwe jest zatem uzyskanie nadpłat z tytułu opodatkowania obiektów pozostających w złym stanie technicznym w okresie przed 1 stycznia 2016 r. Zgodnie z art. 70 § 1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. 1997 Nr 137 poz. 926) zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, iż obecnie istnieje możliwość skorygowania sposobu opodatkowania zdewastowanych obiektów i zdegradowanych gruntów za lata 2012-2015. Należy podkreślić jednak, iż przeprowadzenie takiego procesu wymaga zebrania obszernego materiału dowodowego, poświadczającego, że przedsiębiorca nie korzystał i nie miał możliwości korzystania z nieruchomości ze względów technicznych. 
 
Podsumowując, należy stwierdzić, że możliwość zastosowania preferencyjnych stawek podatkowych dla nieruchomości niezdatnych do użytku ze względów technicznych została niemal całkowicie wyeliminowana. Jednak dotychczasowe doświadczenie pokazuje, że po zmianie przepisów na bardziej profiskalne, organy podatkowe i sądy administracyjne interpretują uprzednio obowiązujące regulacje w sposób korzystniejszy dla podatników. Doskonałym przykładem takiego zjawiska jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2013 r. (sygn. Akt II FPS 2/13) potwierdzająca wyłączenie z opodatkowania dróg wewnętrznych w stanie prawnym obowiązującym w okresie od 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. W najbliższym czasie warto więc dokonać przeglądu sposobu opodatkowania nieruchomości, aby uniknąć przedawnienia zobowiązania.  
 
Autor: Przemysław Smoczyński, Konsultant, Dział Podatków i Opłat