Innowacyjność po polsku

Polskie firmy planują zwiększenie nakładów na innowacje, a dystans pomiędzy średnim poziomem ich wydatków na te cele a tym obserwowanym globalnie maleje. Innowacje należą do kluczowych elementów strategii rozwoju biznesu, o ile jednak w obszarze zainteresowania firm znajdują się inwestycje w nowe technologie, o tyle rozwiązania z zakresu AI nadal nie stanowią priorytetu. Barierą we wdrażaniu projektów innowacyjnych nadal są kwestie organizacyjne i budżetowe, a głównym źródłem finansowania pozostają krajowe programy dotacyjne.

W dialogu z gospodarkami globalnymi

Jak wynika z raportu „Międzynarodowy Barometr Innowacji 2026”, zrealizowanego przez Ayming, aż 80% polskich firm planuje w 2026 roku wzrost nakładów na działania rozwojowe, z czego 25% w stopniu znaczącym. To wynik zbliżony do tego obserwowanego globalnie. Inna analogia, świadcząca o tym, że polski biznes jest coraz bardziej zbliżony do rynków zachodnich, dotyczy wysokiej (drugiej) pozycji innowacji w hierarchii priorytetów biznesowych (34% wskazań). Poziom wydatków na działania rozwojowe wynosi w Polsce średnio 7%, co także odpowiada przeciętnej globalnej (6,7%), jednak pamiętać należy, że wartości bezwzględne nadal ujawniają różnice w warunkach rozwoju firm polskich i zagranicznych. Poziom przychodów firm w największych gospodarkach jest bowiem znacząco wyższy niż obserwowany w przypadku rodzimych firm. Dla przykładu, w 2023 roku całkowite nakłady sektora prywatnego na działalność B+R (BERD) wyniosły w Polsce ok. 34,3 mld zł, podczas gdy w Wielkiej Brytanii – prawie 250 mld zł.

Siła planowania

84% polskich firm objętych badaniem deklaruje, że posiada strategię i roadmapę w obszarze innowacji, co jest wynikiem wyższym niż średnia globalna (82%) i świadczy o dojrzałości rodzimych przedsiębiorców w tym zakresie. Różnica pomiędzy polskimi przedsiębiorcami a ich odpowiednikami na rynkach globalnych tkwi jednak w horyzoncie czasowym tych planów – lokalni gracze rzadziej niż zagraniczna konkurencja planują długoterminowo (41% vs 44%). W przypadku połowy badanych za kierunek rozwoju jednak odpowiadają członkowie zarządu – CEO lub Dyrektor Zarządzający, co sprzyja powiązaniu innowacji z priorytetami biznesowymi firm, ograniczając działania eksperymentalne.

Biurokracja, braki kompetencyjne i niepewność finansowa głównymi barierami realizowania innowacji

Czynnikami hamującymi inwestycje w działania rozwojowe są dla polskich przedsiębiorców1) przede wszystkim kwestie finansowe i organizacyjne. Należą do nich:

• nieefektywny proces i biurokracja (39%),
• brak dostępnych umiejętności lub talentów (37%),
• niestabilność budżetu B+R (36%),
• presja krótkoterminowych wyników (35%),
• brak zasobów finansowych (32%).

Przeszkody te w obiektywny sposób utrudniają planowanie inwestycji i wydłużają procesy wdrożeniowe projektów innowacyjnych.

Wiodąca pozycja dotacji i niedoceniane ulgi proinnowacyjne

 Miks źródeł finansowania innowacji w polskich firmach wskazuje na dominującą rolę instrumentów dotacyjnych, z których w 2025 roku skorzystała ponad połowa badanych przedsiębiorstw (51%). Na dalszych pozycjach uplasowały się w tym kontekście:

• środki własne (35%),
• finansowanie kapitałowe (34%),
• ulga B+R (28%),
• finansowanie dłużne (22%),
• crowdfunding (15%).

Na uwagę zasługuje stosunkowo mała powszechność ulgi B+R, która jest naturalnym i relatywnie łatwo osiągalnym instrumentem finansowania zewnętrznego dla przedsiębiorstw realizujących projekty badawczo-rozwojowe. Zwiększenie świadomości istnienia tej preferencji podatkowej mogłoby znacząco wpłynąć na poziom inwestycji w innowacje w polskich organizacjach.

Programy krajowe na czele

Wśród dostępnych rozwiązań dotacyjnych największym zainteresowaniem polskich przedsiębiorców cieszą się programy krajowe, po które sięgnęło aż 73% badanych firm. Granty międzynarodowe są wykorzystywane przez znacząco niższy odsetek organizacji w Polsce, który – według danych z raportu – wynosi 41%. Najmniejszą popularność notują dotacyjne programy regionalne, wskazane przez niespełna ¼ badanych firm (22%).

Wiele firm wciąż boryka się z trudnościami w przełożeniu dostępnych środków na realne wsparcie projektów. Najczęściej wskazywane wyzwania obejmują:

• spełnienie kryteriów kwalifikowalności (42%),
• wkład własny (25%),
• niską skuteczność naborów połączoną z dużą konkurencją (22%),
• brak kompetencji aplikacyjnych (21%),
• trudności z identyfikacją właściwych naborów (18%),
• brak czasu (14%).

Oznacza to, że choć popularne i powszechnie dostępne, instrumenty dotacyjne wymagają od przedsiębiorców spełnienia konkretnych warunków, co często stanowi istotną trudność organizacyjną.

AI poza podium priorytetów innowacyjnych

Priorytety innowacyjne polskich przedsiębiorstw ogniskują się przede wszystkim wokół wdrażania nowych narzędzi i technologii (41%). Na kolejnych miejscach plasują się rozpoznanie i zrozumienie potrzeb klientów (37%) oraz optymalizacja operacji i usprawnienie procesów (35%). Przeżywająca rozkwit sztuczna inteligencja zajmuje w tym kontekście dopiero czwarte miejsce z 30% wskazań rodzimych firm To znacząca różnica pomiędzy polskimi organizacjami a średnią globalną, gdzie inwestycje w AI stanowią priorytet strategiczny. Zważywszy na fakt, że wdrożenie narzędzi sztucznej inteligencji realnie wpływa na wzrost innowacyjności oferty produktowej lub usługowej firm (63% wskazań według danych z raportu Ayming “AI. Liderzy innowacji o transformacji biznesu”), cel ten powinien awansować w hierarchii rodzimych przedsiębiorstw.