Dla przedsiębiorstw istotne mogą być wybrane działania związane z efektywnością energetyczną, OZE oraz wysokosprawną kogeneracją. Wsparcie może przyjmować formę dotacji, instrumentów zwrotnych albo instrumentów łączących finansowanie zwrotne i dotacyjne, a poziom dofinansowania oraz katalog kosztów kwalifikowanych zależą od konkretnego działania i naboru. Dlatego przed podjęciem decyzji warto każdorazowo sprawdzić warunki aktualnego konkursu lub instrumentu finansowego.
Program FEnIKS – to warto wiedzieć
- Program FEnIKS dysponuje budżetem prawie 29,3 mld euro (w tym ok. 24,2 mld euro pochodzi z funduszy UE) i obejmuje lata 2021–2027 – finansuje OZE, efektywność energetyczną, kogenerację oraz gospodarkę o obiegu zamkniętym.
- Dofinansowanie może sięgać nawet 100% kosztów kwalifikowanych – w formule dotacji połączonej z pożyczką preferencyjną, dla projektów z sektorów transport, energetyka, środowisko, zdrowie i kultura.
- Z programu mogą korzystać zarówno MŚP, jak i duże przedsiębiorstwa, a także jednostki samorządu terytorialnego, właściciele budynków mieszkalnych i inne podmioty publiczne.
- Aktualnie trwa nabór „Kogeneracja wysokosprawna” (II edycja) z budżetem 500 mln PLN – wnioski można składać do 15 lipca 2026.
Spis treści:
- Aktualne nabory wniosków FEnIKS – harmonogram 2025/2026
- Czym są fundusze unijne FEnIKS?
- Korzyści z funduszy unijnych FEnIKS dla przedsiębiorstw i organizacji
- Jakie projekty mogą być finansowane z funduszy FEnIKS?
- Kto może ubiegać się o fundusze unijne FEnIKS?
- Jak aplikować o fundusze FEnIKS – proces krok po kroku
- Jak Ayming może pomóc w pozyskaniu dotacji z programu FEnIKS?
- FAQ – najczęściej zadawane pytania o program FEnIKS
Nabory wniosków FEnIKS – harmonogram 2025/2026
| Nabór | Budżet | Termin naboru | Typ wsparcia | Status |
|---|---|---|---|---|
| Rozwój OZE (biogaz, biometan, instalacje OZE) | 300 mln PLN | 30.01–30.04.2026 (zamknięty) | Dotacja + pożyczka pref. | ⛔ Zamknięty |
| Efektywność energetyczna (średnie i duże firmy) | n/d | 28.11.2025–13.03.2026 (zamknięty) | Dotacja / pożyczka pref. | ⛔ Zamknięty |
| Kogeneracja wysokosprawna | n/d | 21.11.2025–10.03.2026 (zamknięty) | Dotacja (do 100% kosztu) | ⛔ Zamknięty |
| Kogeneracja wysokosprawna (biogaz, biomasa, biometan) – II nabór | 500 mln PLN | 06.05–15.07.2026 | Dotacja + pożyczka pref. (do 100% kosztu) | ✅ Otwarty |
Źródło: NFOŚiGW / nabory.gov.pl. Aktualizacja: czerwiec 2026.
Czym są fundusze unijne FEnIKS?
Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) to program unijny, którego główny cel polega na wspieraniu inicjatyw zrównoważonych poprzez tworzenie infrastruktury technicznej i społecznej.
Obecna edycja, przewidziana na lata 2021–2027, stanowi kontynuację programów Infrastruktura i Środowisko 2007–2013 oraz 2014–2020. Budżet programu wynosi ponad 24 mld euro.
Program FEnIKS ma pozytywny wpływ na gospodarkę poprzez zrównoważone zarządzanie środowiskiem, rozwój infrastruktury oraz wspieranie zielonej transformacji. Dotowane w ramach programu działania mają realny wpływ na zwiększanie udziału zielonej energii z OZE w miksie energetycznym kraju, obniżanie emisji CO2 czy poprawę odporności na zmiany klimatu.
Wyznaczone cele zrealizować można m.in. poprzez:
- tworzenie efektywnego systemu transportowego o minimalnym negatywnym wpływie na środowisko naturalne,
- zwiększanie bezpieczeństwa transportu,
- poprawę stabilności systemu ochrony zdrowia,
- zwiększanie pozycji kultury w rozwoju społecznym i gospodarczym.
Korzyści z funduszy unijnych FEnIKS dla przedsiębiorstw i organizacji
Przedsiębiorstwa i instytucje uzyskują realne wsparcie finansowe w realizacji projektów ukierunkowanych na zrównoważoną transformację dzięki funduszom FEnIKS. Program pozwala im efektywnie prowadzić działania sprzyjające przemianom energetycznym, polegające na modernizacji lub wdrażaniu technologii ekologicznych czy rozwijaniu zrównoważonej infrastruktury. W konsekwencji firmy budują realne przewagi konkurencyjne – obniżają koszty energii, spełniają wymogi ESG i przyczyniają się do pozytywnych zmian w otoczeniu biznesowym i społecznym.
Jakie projekty mogą być finansowane z funduszy FEnIKS?
FEnIKS to program unijny, który precyzyjnie definiuje zakres projektów objętych dofinansowaniem. Szczególnie istotne z perspektywy przedsiębiorstw są trzy cele szczegółowe:
Cel szczegółowy 2.1 – Wspieranie efektywności energetycznej i redukcji emisji gazów cieplarnianych
W ramach tego celu szczegółowego można starać się o dofinansowanie na modernizację energetyczną budynków zakładowych, podnoszenie wydajności energetycznej procesów wytwórczych, systemów obiegu mediów w zakładzie czy systemów pomocniczych, w tym np. kotłowni, układów odzysku ciepła z procesów przemysłowych lub oświetlenia oraz automatyki i zarządzania energią oraz instalację urządzeń OZE.
Cel szczegółowy 2.2 – Wspieranie energii odnawialnej
Środki w ramach tego celu szczegółowego mogą pozyskać firmy i instytucje wdrażające rozwiązania z zakresu energii odnawialnej. Działania te mogą obejmować np. inwestycje w energię wiatrową, słoneczną, geotermalną czy biomasę, a także produkcję biogazu i biometanu. Wsparcie udzielane jest w formule dotacji lub pożyczki preferencyjnej, pokrywającej nawet do 100% kosztów kwalifikowanych.
Cel szczegółowy 2.6 – Wspieranie transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym i gospodarki zasobooszczędnej
W ramach tego celu aplikujące podmioty mogą uzyskać wsparcie na finansowanie działań związanych z gospodarowaniem odpadami przemysłowymi i handlowymi. Dotyczy to m.in.:
- wdrożenia technologii recyklingu,
- optymalizacji procesów produkcyjnych pod kątem ograniczenia strat materiałowych,
- budowy infrastruktury do sortowania i przetwarzania odpadów.
Kto może ubiegać się o fundusze unijne FEnIKS?
Program FEnIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko) to oferta skierowana do firm i instytucji należących do poniższych grup:
- przedsiębiorstwa (MŚP i duże),
- jednostki samorządu terytorialnego,
- podmioty świadczące usługi publiczne w ramach realizacji obowiązków własnych jednostek samorządu terytorialnego,
- właściciele budynków mieszkalnych,
- państwowe jednostki budżetowe i administracji publicznej,
- dostawcy usług energetycznych,
- zarządcy dróg krajowych i linii kolejowych,
- służby ratownicze (ratownictwo techniczne) i odpowiedzialne za bezpieczeństwo ruchu,
- podmioty zarządzające portami lotniczymi oraz portami morskimi.
Intensywność wsparcia – zależność od wielkości firmy
Poziom dofinansowania różni się w zależności od wielkości firmy i rodzaju działania. Poniższa tabela przedstawia orientacyjne progi intensywności wsparcia dla najpopularniejszych działań FEnIKS:
| Działanie | Typ wsparcia | MŚP | Duże firmy |
|---|---|---|---|
| Efektywność energetyczna (FENX.01.01 ) | Pożyczka (do 100% kosztów) z mechanizmem umorzenia pożyczki IF | Umorzenie do 49% pożyczki IF (maksymalnie do 41,65% całego projektu*)* | Umorzenie do 30% pożyczki IF (maksymalnie do 25,5% całego projektu)* |
| OZE (FENX.02.02) | Montaż finansowy: Dotacja IF + Pożyczka IF + Pożyczka NFOŚiGW (łącznie do 100% kosztów)** | Dotacja IF: do 39,06% kosztów kwalifikowanych
Pożyczki (IF + NFOŚiGW): dopełnienie do 100% budżetu |
Dotacja IF: do 39,06% kosztów kwalifikowanych
Pożyczki (IF + NFOŚiGW): dopełnienie do 100% budżetu |
| Źródła wysokosprawnej kogeneracji (FENX.02.01 ) | Klasyczna Dotacja (z opcją pożyczki uzupełniającej na wkład własny) | Dotacja: zależna od mapy pomocy regionalnej lub GBER (np. do 45-65% w zależności od lokalizacji) | Dotacja: zależna od mapy pomocy regionalnej lub GBER (np. do 30-45% w zależności od lokalizacji) |
* Pożyczka IF stanowi standardowo do 85% kosztów kwalifikowanych (przy project finance do 72,25%), stąd maksymalny poziom samego umorzenia w odniesieniu do całego budżetu wynosi odpowiednio ok. 41,65% dla średnich i 25,5% dla dużych firm.
** W tym działaniu (aktualnie ukierunkowanym m.in. na biogaz i biometan) konstrukcja naboru narzuca podział kosztów: dotacja IF wynosi maksymalnie 39,06%, pożyczka preferencyjna IF min. 40,65%, a pożyczka rynkowa NFOŚiGW min. 20,29%.
Jak aplikować o fundusze FEnIKS – proces krok po kroku
Program FEnIKS oferuje różne formy wsparcia:
- dotacje,
- instrumenty finansowe,
- kombinowane finansowanie zwrotne i dotacyjne.
Cały proces aplikacyjny składa się z pięciu etapów:
Krok 1 – Weryfikacja kwalifikowalności:
sprawdź, czy Twój projekt wpisuje się w cele szczegółowe 2.1, 2.2 lub 2.6 i spełnia kryteria aktywnego naboru.
Krok 2 – Przygotowanie dokumentacji:
audyt energetyczny, studium wykonalności, harmonogram rzeczowo-finansowy oraz opinie środowiskowe (DNSH).
Krok 3 – Złożenie wniosku:
kompletny wniosek składasz elektronicznie przez system CST2021 (centralny system teleinformatyczny programów UE).
Krok 4 – Ocena formalna i merytoryczna:
instytucja wdrażająca (np. NFOŚiGW) ocenia wniosek; możliwe uzupełnienia w trakcie oceny (czas: 3–6 miesięcy).
Krok 5 – Podpisanie umowy o dofinansowanie i realizacja projektu
Jak Ayming może pomóc w pozyskaniu dotacji z programu FEnIKS?
Firmy i instytucje, które nie mają doświadczenia w sięganiu po środki z funduszy FEnIKS i dotacji unijnych w ogóle, mogą napotkać w tym procesie na trudności. W ich przypadku dobrym pomysłem jest skorzystanie ze wsparcia zewnętrznego konsultanta. Ayming, dzięki swojemu wieloletniemu (ponad 12-letniemu) międzynarodowemu doświadczeniu, z powodzeniem wspiera klientów w procesie aplikowania o środki w ramach programu FEnIKS. Towarzyszy im na wszystkich etapach procedury aplikacyjnej, od weryfikacji projektów i dokumentacji, poprzez wsparcie merytoryczne, aż po pomoc w złożeniu stosownych dokumentów.
Źródła:
- Oficjalna strona programu FEnIKS – informacje o programie, dokumenty, harmonogram naborów
https://feniks.gov.pl - Harmonogram naborów FEnIKS – aktualny plik XLSX z terminami wszystkich naborów
https://feniks.gov.pl/harmonogram-naborow-feniks/ - NFOŚiGW – nabory dla przedsiębiorstw – strona instytucji wdrażającej z dokumentacją konkursową
https://www.gov.pl/web/nfosigw - Ministerstwo Klimatu i Środowiska – FEnIKS – opis priorytetów i podziału budżetu
https://www.gov.pl/web/klimat/FEnIKS
FAQ – najczęściej zadawane pytania o program FEnIKS
Intensywność wsparcia zależy od:
- działania firmy,
- typu kosztów,
- formy finansowania,
- zasad pomocy publicznej.
Dla projektów kogeneracji i OZE możliwe jest pokrycie do 100% kosztów kwalifikowanych, które może oznaczać łączne finansowanie w formule dotacji i pożyczek.
MŚP mogą korzystać z wybranych naborów, o ile dokumentacja danego działania przewiduje taki katalog beneficjentów. Część naborów jest dedykowana wyłącznie średnim i dużym firmom (np. efektywność energetyczna).
FEnIKS finansuje infrastrukturę klimatyczną i energetyczną (OZE, efektywność energetyczna, transport), a FENG (Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki) skupia się na B+R i innowacjach. Jeśli planujesz modernizację instalacji energetycznej – sięgnij po FEnIKS. Jeśli chcesz sfinansować projekt badawczo-rozwojowy – sprawdź FENG.
